Kredyt hipoteczny a dochody z działalności: dokumenty i jak liczy zdolność kredytową bank

Przedsiębiorca, który przychodzi do mnie po kredyt hipoteczny, prawie zawsze zaczyna tak samo: „mam firmę, więc pewnie będzie trudniej”. Trudniej nie jest — jest inaczej. Bank nie widzi paska wypłaty, tylko Twoje rozliczenia, i z nich sam wylicza dochód według własnych zasad. Poniżej opisuję, jak to liczenie wygląda w praktyce, co przygotować i co najczęściej psuje decyzję.

Ile lat musi istnieć firma?

Standard rynkowy to 12 miesięcy nieprzerwanej działalności na dzień złożenia wniosku. Część banków wymaga 24 miesięcy. Liczy się data rozpoczęcia działalności z CEIDG lub KRS, a nie data pierwszej faktury.

Dwie rzeczy, które zaskakują najczęściej:

Zawieszenie działalności zeruje ciągłość. Miesiąc zawieszenia w trakcie ostatniego roku i większość banków każe liczyć staż od nowa, od wznowienia.
Zmiana formy rozliczenia z urzędem skarbowym. Przejście z KPiR na ryczałt albo odwrotnie sprawia, że dochodu z poprzednich miesięcy nie da się liczyć tym samym wzorem — analityk pyta wtedy o okres sprzed zmiany.

Jak bank liczy dochód z JDG lub spółki?

To jest sedno sprawy i najczęstsze źródło nieporozumień. Bank nie bierze przychodu. Bierze dochód wyliczony własnym algorytmem, zwykle z ostatnich 12 miesięcy, czasem z porównaniem do roku poprzedniego.

Forma rozliczenia	Podstawa wyliczenia	Na co uważać
KPiR	średni miesięczny dochód netto z 12 miesięcy	amortyzacja bywa doliczana z powrotem
Ryczałt	procent przychodu zależny od stawki ryczałtu	wskaźniki różnią się bank od banku
Spółka z o.o.	wynagrodzenie, dywidenda, sprawozdanie	zysk w spółce to jeszcze nie Twój dochód
Karta podatkowa	dochód szacowany	najwęższy wybór banków

Przy KPiR zasada jest prosta: przychód minus koszty, średnia z 12 miesięcy. Analityk najczęściej dolicza amortyzację, bo to koszt księgowy, nie wydatek gotówkowy. To działa na Twoją korzyść — firma z dużym środkiem trwałym w kosztach ma wyższy dochód „bankowy” niż podatkowy.

Przy ryczałcie bank nie zna Twoich kosztów, więc przyjmuje wskaźnik: uznaje za dochód określony procent przychodu, zależny od stawki ryczałtu i branży. W praktyce wskaźniki chodzą mniej więcej w przedziale od 30% do 60% przychodu, przy czym każdy bank ma własną tabelę. To jest miejsce, gdzie wybór banku zmienia zdolność kredytową najmocniej — ten sam przedsiębiorca na ryczałcie potrafi dostać w dwóch bankach wyliczenia różniące się o kilkaset tysięcy złotych.

Przy spółce z o.o. liczy się to, co realnie wypływa do Ciebie: wynagrodzenie z umowy o pracę lub powołania, wypłacona dywidenda, czasem powtarzalne wynagrodzenie z tytułu udziału w zyskach. Zysk zostawiony w spółce zdolności kredytowej nie tworzy, choć poprawia ocenę firmy jako całości.

Zdolność kredytowa to po prostu kwota, którą według banku jesteś w stanie spłacać — dochód pomniejszony o koszty utrzymania, raty innych zobowiązań i bufor na wzrost stóp.

Jakie dokumenty przygotować?

Lista bazowa, wspólna dla większości banków:

Zaświadczenie o niezaleganiu z ZUS i US — ważne zwykle 30 dni, wydawane elektronicznie w kilka dni roboczych. Zamawiaj je jako pierwsze, bo najczęściej to one opóźniają wniosek.
PIT za ostatni rok (PIT-36, PIT-36L albo PIT-28) z potwierdzeniem wysłania — UPO.
KPiR lub ewidencja przychodów za bieżący rok, narastająco, podpisana przez księgową; przy spółce — sprawozdanie finansowe.
Wydruk z CEIDG lub KRS — bank pobierze go sam, ale sprawdź, czy dane adresowe i PKD są aktualne.
Dokumenty nieruchomości — zacznij od umowy przedwstępnej lub rezerwacyjnej (w przypadku rynku pierwotnego).

Dwie rzeczy, o które warto zadbać wcześniej, bo potem nie da się ich nadrobić: rozdziel rachunek firmowy od prywatnego, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś, i nie rób w miesiącach przed wnioskiem jednorazowych dużych zakupów w koszty. Jedno i drugie widać w dokumentach, jedno i drugie obniża wyliczony dochód.

Co najczęściej blokuje decyzję?

W mojej praktyce odmowy przy dochodzie z działalności rzadko wynikają z tego, że firma zarabia za mało. Wynikają z rzeczy, które dało się przewidzieć:

Spadek dochodu rok do roku. Jeśli ostatnie 12 miesięcy jest wyraźnie słabsze niż rok poprzedni, część banków liczy z gorszego okresu albo wymaga wyjaśnienia na piśmie. Sezonowość trzeba opisać, zanim analityk sam wyciągnie wnioski.
Zaległości w ZUS, nawet drobne i rozłożone na raty. Układ ratalny nie jest automatyczną odmową, ale zaskoczenie na tym etapie kosztuje tygodnie.
Optymalizacja podatkowa. Firma, która przez lata pokazywała minimalny dochód, ma minimalną zdolność kredytową. To najczęstszy dylemat, który omawiam z przedsiębiorcą — i dlatego o kredycie warto rozmawiać rok przed zakupem, nie miesiąc.
Limity i karty kredytowe. Bank liczy je jako zobowiązanie od przyznanej kwoty, a nie od wykorzystanej. Nietknięty limit na koncie firmowym potrafi zabrać kilkadziesiąt tysięcy zdolności.
Branża z listy podwyższonego ryzyka. Każdy bank ma swoją listę.

Ile mogę pożyczyć przy dochodzie z firmy?

Zasada jest taka sama jak przy etacie: bank bierze wyliczony dochód, odejmuje koszty utrzymania gospodarstwa domowego, raty innych kredytów i limitów, dokłada bufor na wzrost stóp procentowych, a z tego, co zostaje, wylicza maksymalną ratę. Rata przekłada się na kwotę przez okres kredytowania i oprocentowanie.

Praktyczne konsekwencje dla przedsiębiorcy:

Rozstrzał między bankami jest większy niż przy etacie. Przy umowie o pracę różnice w zdolności to zwykle kilkanaście procent. Przy ryczałcie albo świeżej firmie potrafią być dwukrotne, bo różni się nie marża, tylko sposób liczenia dochodu.
Wkład własny. Minimum to zwykle 10–20% wartości nieruchomości lub kwoty transakcji.
Współkredytobiorca na etacie stabilizuje wniosek bardziej, niż wynikałoby to z samej kwoty jego dochodu.
Dłuższy okres podnosi zdolność, ale podnosi też sumę odsetek. To decyzja, a nie oczywistość — mówię o tym w sekcji ile to kosztuje.

Konkretnej kwoty nie da się podać w artykule, bo zależy od formy rozliczenia, liczby osób w gospodarstwie domowym i bieżących stóp. Da się ją natomiast policzyć w kilkanaście minut, jeśli masz PIT i dane z bieżącego roku.

Od czego zacząć?

Od rozmowy. Wybór banku przy dochodzie z działalności robi największą różnicę, a policzenie go według zasad każdego z nich to moja robota, nie Twoja. Pracuję z 19 bankami i przy przedsiębiorcach zaczynam zawsze od tego samego: liczę dochód w każdym z nich i dopiero wtedy rozmawiamy o marży. Zostaw numer, oddzwonię i umówimy spotkanie — tak wygląda cała procedura.